Jesienią łatwo przeżyć niemal cały dzień przy sztucznym świetle. Rano szykujemy się do wyjścia, potem praca, zakupy, domowe obowiązki. Kiedy wreszcie mamy chwilę dla siebie, za oknem często jest już ciemno.
Tymczasem światło dzienne to dla naszego organizmu coś więcej niż sposób na dobre widzenie. Jest jednym z najważniejszych sygnałów regulujących zegar biologiczny, czyli rytm dobowy.
☀️Światło informuje
Światło docierające do siatkówki przekazuje do mózgu informację o porze dnia. W ten sposób pomaga synchronizować wewnętrzny zegar z naturalnym cyklem dnia i nocy. Dlatego dla zdrowego rytmu dobowego znaczenie ma nie tylko to, jak śpimy w nocy, ale również to, w jakim świetle spędzamy dzień. Najprościej można to ująć tak: jasny dzień → ciemniejszy wieczór → ciemna noc.
Dlaczego warto wyjść?
Światło na zewnątrz jest zazwyczaj znacznie intensywniejsze niż typowe oświetlenie mieszkania czy biura. Dotyczy to również pochmurnych dni. Znaczenie mają takie składniki jak pora dnia, natężenie światła, długość ekspozycji i indywidualna wrażliwość. Szczególnie wartościowy jest kontakt ze światłem rano i w pierwszej części dnia, ponieważ światło jest wtedy ważnym sygnałem synchronizującym rytm dobowy.
A jeśli jest pochmurno?
Też warto wyjść. Dla zegara biologicznego znaczenie ma światło docierające do oczu, a nie to, czy dzień jest słoneczny. Jesienią nie warto więc czekać wyłącznie na piękną pogodę.
Dobry sen
zaczyna się wcześniej niż myślimy. O higienie snu często przypominamy sobie dopiero wieczorem: odkładamy telefon, zasłaniamy okna, próbujemy się wyciszyć. Tymczasem warunki sprzyjające prawidłowemu rytmowi snu i czuwania tworzymy przez cały dzień.
Światło w ciągu dnia sprzyja czujności i pomaga organizmowi odróżnić biologiczny dzień od nocy. Wieczorem sytuacja powinna się stopniowo odwracać – korzystniejsze staje się spokojniejsze, mniej intensywne oświetlenie.
Uwaga na telewizor, telefon i lampy sufitowe
Dużo mówi się o niebieskim świetle ekranów. Telefon czy komputer są jednak tylko częścią naszego wieczornego otoczenia. Znaczenie mają również lampy sufitowe, telewizor i ogólna jasność pomieszczenia. Dlatego zamiast koncentrować się wyłącznie na filtrze światła w telefonie, warto wieczorem po prostu zmniejszyć ilość i intensywność światła w całym otoczeniu.
Mamy na to czas?
Jasne jak słońce! Nie trzeba robić z tego kolejnego obowiązku. Można połączyć wyjście z czymś, co i tak robimy: przejść pieszo do pobliskiego sklepu, podczas przerwy w pracy wyjść na krótki spacer, część drogi do pracy pokonać pieszo, umówić się z bliską osobą na spacer – może być sąsiad lub sąsiadka, weekendowe sprawy zaplanować wtedy, kiedy jest jeszcze jasno.
Kiedy zbliża się pora snu,
organizm nie potrzebuje już silnego sygnału „jest dzień”. Warto stopniowo przyciemniać mieszkanie, ograniczać bardzo jasne oświetlenie i zadbać o możliwie ciemną sypialnię. Nie musimy po zachodzie słońca siedzieć w półmroku. Chodzi raczej o zachowanie naturalnego kontrastu: dużo światła w dzień, mniej wieczorem, ciemność podczas snu.
Jesienne dni, ciężkie, listopadowe, przed nami. Jesienią nasze okno na naturalne światło jest krótsze. Nie mamy wpływu na godzinę zachodu słońca, ale możemy wykorzystać światło wtedy, kiedy jest dostępne. Dlatego jeśli większość dnia spędzamy w pomieszczeniu, spróbujmy znaleźć choć jedną okazję, żeby wyjść na zewnątrz, zanim zrobi się ciemno.
Nie traktujmy tego jako recepty na wszystkie problemy ze snem, ale jako prosty sygnał dla organizmu: ☀️ teraz jest dzień! Natomiast wieczorem pozwólmy równie wyraźnie zauważyć, że teraz nadchodzi noc.
Oprac. i fot. Bogumił Drogorób
Na podstawie publikacji T. M. Browna, C. Blume, C. Garbazzy, M. Spitschana i E. R. Stothard – naukowców związanych z renomowanymi ośrodkami badawczymi, m.in. University of Manchester, University of Basel i Centre for Chronobiology w Bazylei, University of Salzburg, University of Oxford oraz University of Colorado Boulder.
Fot. Wiatr kołysze wysoką brzozą, przysadziste karłowate jodły trzymają się mocno.

Napisz komentarz
Komentarze