Szacunkowe dane wskazują, że ok 3 miliony osób w Polsce cierpi na cukrzycę. Znawcy tematu twierdzą, że są to bardzo optymistyczne dane.
Swoje przypuszczenia opierają na obserwacjach młodych osób, z których znakomita część bagatelizuje pierwsze sygnały, wskazujące na tę chorobę. Wśród obserwowanych grup w większości przypadków to ludzie w stanie przedcukrzycowym, lub ze zdiagnozowaną już cukrzycą typu 2. Wraz z rozwojem medycyny, w tym także nowoczesnych laboratoriów diagnostycznych, coraz więcej wiadomo na temat tej choroby. Naukowcy i lekarze twierdzą, że cukrzyca stosunkowo często swoje podłoże ma w nieodpowiednim stylu życia. W głównej mierze do jej powstawania przyczynia się: brak aktywności fizycznej, zła dieta i otyłość.
Nie można jej lekceważyć
Cukrzyca typu 2 jest groźną, przewlekłą chorobą. Nieleczona lub źle kontrolowana może doprowadzić do uszkodzenia naczyń krwionośnych, zawału serca, udaru mózgu, ślepoty oraz niewydolności nerek. Najgorsze, że przez wiele lat ta podstępna choroba może nie dawać żadnych objawów, co powoduje, że chorzy dowiadują się o niej zbyt późno.
Zagrożenia i powikłania
Zbyt wysoki cukier m.in. niszczy naczynia krwionośne, a to zwiększa ryzyko zawału i udaru. Choroba ta dość często rujnuje siatkówkę oka i może prowadzić do utraty wzroku (retinopatia). Złe ukrwienie i brak czucia w nogach doprowadza do powstawania ran, które trudno wyleczyć, w następstwie takiego stanu czasem kończy się to martwicą i amputacją. Najważniejsze, aby zapobiegać powstaniu cukrzycy. Ale gdy jeszcze jesteśmy zdrowi, albo już jesteśmy chorzy, a chcemy wracać do zdrowia, to przede wszystkim trzeba zmienić styl życia wprowadzając zdrową dietę oraz ruch. Oba te czynniki w znacznym stopniu pomagają obniżyć cukier we krwi i utrzymać chorobę w ryzach i w razie potrzeby zredukować wagę.
Jak żyć z cukrzycą 2
Diabetycy nie muszą rezygnować z wysokiej jakości życia, ale pod pewnymi warunkami. Jednym z nich jest wcześniej wspomniane wdrożenie odpowiednio skomponowanej diety.
Dobrze dobrana dieta jest kluczowym elementem prawidłowego zarządzania cukrzycą. Według przeprowadzanych wśród diabetyków badań jest to jeden z najtrudniejszych elementów zmiany stylu życia, jaki muszą podjąć. Badania potwierdzają, że przestrzeganie diety jest znacznym problemem. Z akcji społecznych np. „Menu dla diabetyka”, wynika, że konieczność wprowadzenia ograniczeń żywieniowych jest przez sporą część chorych przyjmowana z niechęcią, często dlatego, że niewiele wiedzą o tym, jak powinna wyglądać prawidłowo dobrana dieta.
Wsparcie dla cukrzyków
Na przestrzeni lat powstały różne stowarzyszenia, które mają na celu pomóc diabetykom orientować się w doborze składników spożywczych, a także w przygotowywaniu smacznych, prostych i zgodnych z wytycznymi diety cukrzycowej, dań. Wspólnie z partnerami, wśród których są znane osobowości, nie tylko związane z kulinariami, dietetycy, edukatorzy diabetologiczni, lekarze, a także media i środowisko blogerów kulinarnych, pracują nad stworzeniem narzędzi, które ułatwią diabetykom zmaganie się z dietą cukrzycową. W grupie ekspertów i osób zainteresowanych pomaganiem diabetykom, w ramach wielu akcji na terenie kraju, a także w mediach przeprowadzane są spotkania osób chorych i chętnych do poznawania tajników zdrowego odżywiania. Są więc mityngi z diabetologami, restauratorami i szefami kuchni w formie warsztatów kulinarnych, a także z dietetykami, edukatorami diabetologicznymi oraz z szefami kuchni, którzy wraz z organizacjami wspierającymi cukrzyków pracują nad tym, aby restauracje i kawiarnie wprowadziły do swoich kart dania odpowiednie dla cukrzyków. W ramach tych działań prowadzone są specjalne szkolenia, podczas których uczestnicy uczą się, jak komponować zdrowe posiłki dla diabetyków, jakich zasad należy przestrzegać i jak przeliczać wymienniki węglowodanowe i węglowodanowo-białkowe dań. Rozwija się również współpraca z producentami żywności, bo to w znacznym stopniu od nich zależy czy chorzy na cukrzycę będą mieli ułatwione codzienne życie.
Przemysł spożywczy
Coraz częściej spotykamy takie gałęzie produkcji spożywczych, które oferują stale powiększającą się listę produktów o niskim indeksie glikemicznym (IG) przeznaczonej dla diabetyków. W wielu sklepach można już kupić specjalne pieczywo pełnoziarniste, a także makarony z mąk z pełnego ziarna, słodycze i dżemy bez cukru, a także nabiał i gotowe posiłki o obniżonej zawartości węglowodanów.
Produkty zbożowe: chleby żytnie razowe, pieczywo z dodatkiem ziaren i zakwasu, makarony gotowane al dente oraz makarony z nasion strączkowych (np. z soczewicy lub ciecierzycy).
Słodycze i przekąski: czekolady z dużą zawartością kakao (min. 70 proc.) oraz batony i ciastka bez dodatku cukru, w których tradycyjny cukier zastąpiono erytrytolem, ksylitolem lub stewią.
- Nabiał i dodatki: jogurty naturalne, kefiry, maślanki oraz serki wiejskie o niskiej zawartości tłuszczu i bez ukrytych cukrów owocowych czy syropu glukozowo-fruktozowego.
Napoje i gotowe dania: wody smakowe bez cukru, napoje roślinne.
Posiłki typu low-carb- dieta ograniczająca spożycie węglowodanów na rzecz białka zdrowych tłuszczów.
Na co uważać
Czytać etykiety, gdyż nie wszystkie produkty, nawet, gdy na opakowaniu napisane jest „bez cukru” nie zawsze oznacza niski indeks glikemiczny, ponieważ produkt może zawierać inne węglowodany podnoszące glikemię. Dlatego należy dokładnie zapoznać się ze składem danego produktu.
Składniki bazowe: należy także zwracać uwagę na obecność białka i błonnika, które naturalnie pomagają spowolnić wchłanianie cukrów.
Aby skutecznie ocenić produkt pod kątem niskiego indeksu glikemicznego, musimy dokładnie sprawdzać dwie sekcje: skład (lista składników) oraz tabelę wartości odżywczych.
Tabela wartości odżywczych
- Węglowodany, w tym cukry: sprawdzamy nie tylko ogólne węglowodany, ale podpozycję„w tym cukry”. Im niższa ta wartość, tym lepiej.
- Błonnik pokarmowy: Należy szukać produktów z wysoką zawartością błonnika (powyżej 6 g na 100 g produktu), gdyż błonnik skutecznie obniża ładunek glikemiczny posiłku.
- Poliole: Jeśli produkt zawiera słodziki (np. ksylitol, erytrytol), ich gramatura jest wliczona w węglowodany, ale nie podnosi cukru we krwi. Czasami producent wydziela je w tabeli jako „w tym poliole” – można je odjąć od puli węglowodanów przyswajalnych.
Składniki na liście (kolejność ma znaczenie)
Składniki są wymieniane od tego, którego jest najwięcej, do tego, którego jest najmniej. Cukrzycy i osoby chcące odżywiać się zdrowo powinny unikać na pierwszych miejscach w składnikach: mąki pszennej (szczególnie oczyszczonej), cukru, syropu glukozowo-fruktozowego, syropu z agawy, miodu, maltodekstryny oraz skrobi modyfikowanej. Natomiast należy szukać produktów, które w składzie na pierwszych miejscach posiadają : mąkężytnią razową, mąkę z pełnego przemiału, otrębów, płatków owsianych górskich, nasion (siemię lniane, chia), orzechów oraz strączków.
Pułapki w nazewnictwie
„Bez dodatku cukru”– oznacza jedynie, że producent nie dosypał białego cukru. Produkt może jednak naturalnie zawierać mnóstwo cukrów prostych (np. sok z zagęszczonego soku owocowego w dżemie), które gwałtownie podniosą glikemię.
„Produkt fitness / slim”– często zawiera mniej tłuszczu, ale za to znacznie więcej cukru lub skrobi dla poprawy smaku. Kupując produkty spożywcze poza sprawdzaniem daty przydatności, kolejną informacją, jaką należy bardzo dokładnie sprawdzać jest lista, poszczególnych składników.
Gdzie diabetyk znajdzie pomoc?
W pierwszej kolejności wsparcia i informacji na temat swojej choroby i leczenia cukrzyk powinien szukać u lekarza diabetologa. Ponadto jest szereg organizacji i instytucji, które chorym służą pomocą .
Główne organizacje i stowarzyszenia
- Polskie Stowarzyszenie Diabetyków (PSD): Największa organizacja zrzeszająca diabetyków w kraju, prowadząca lokalne oddziały, edukację oraz pomagająca w obronie praw pacjentów.
- Fundacja dla Dzieci i Dorosłych z Cukrzycą: Organizacja, która poza wsparciem najmłodszych realizuje projekty edukacyjne, warsztaty i spotkania dla dorosłych oraz seniorów.
- Federacja Diabetyków: Związek organizacji działających na rzecz chorych na cukrzycę, angażujący się w inicjatywy społeczne i zdrowotne.
-Towarzystwo Pomocy Dzieciom i Młodzieży z Cukrzycą: Prowadzi portal mojacukrzyca.org, który dostarcza wiadomości medycznych i zrzesza dużą społeczność chorych w sieci.
Ponadto przy wsparciu Ministerstwa Zdrowia wydawane są kolejne książki także kulinarne dla diabetyków, do której przepisy przekazali partnerzy akcji: szefowie kuchni i blogerzy kulinarni. Powstała także strona www.menudiabetyka.pl która jest ciągle rozbudowywaną bazą przepisów oraz porad z zakresu diety cukrzycowej.
Choć coraz częściej w sklepach można kupić gotowe dania, lub półprodukty odpowiednie dla cukrzyków, to w restauracjach i kawiarniach to z daniami dla tych osób wciąż jest duży problem. Zwłaszcza w małych miejscowościach cukrzycy rzadko mogą liczyć na zdrowy posiłek, czy deser poza domem.
Opr. i fot. Wiesława Kusztal
Napisz komentarz
Komentarze