Po pierwsze profilaktyka
We wrześniu w sposób szczególny uwadze poświęca się nowotwory. Na tapet bierze się nowotwory ginekologiczne u kobiet, a także nowotwory u dzieci i młodzieży. Według naukowców i lekarzy profilaktyka jest kluczem do zdrowia, dlatego tak ważne jest regularne wykonywanie badań. Ustanowiono miesiąc świadomości nowotworów, aby kłaść szczególny nacisk na przypominanie o tym, jak ważna jest profilaktyka, a także, aby wykazać jak poważnym problemem są nowotwory i jak często ofiarami nowotworów padają kobiety. Co roku w Polsce nowotwory złośliwe trzonu macicy, jajnika, szyjki macicy, sromu lub pochwy rozpoznawane są u ponad 12 tysięcy kobiet. W świetle tych liczb, istnieje duża potrzeba dyskusji w przestrzeni publicznej na temat profilaktyki, diagnostyki oraz możliwości nowoczesnego leczenia nowotworów ginekologicznych. Miesiąc świadomości służy temu, aby budować w społeczeństwie świadomość tego, jakie objawy mogą świadczyć o rozwoju nowotworów kobiecych, co powinno być sygnałem ostrzegawczym i impulsem do podjęcia działania, jak wygląda diagnostyka nowotworów oraz leczenie.
Statystyki nie kłamią
Za każdą z liczb, ukazujących rozmiar i dramaturgię chorób stoją kobiety; matki, żony, córki, siostry, sąsiadki i koleżanki z pracy, które kiedyś również były zdrowe i nieświadome ryzyka. Nie bądźmy obojętni i przypominajmy, aby nie odkładały badań i dbania o swoje zdrowie na później. Dane zaczerpnięte z Krajowego Rejestru Nowotworów mówią same za siebie. Ok. 73 530 zachorowania na nowotwory u kobiet rocznie -37 proc. to nowotwory kobiece, a ok. 14 proc. to nowotwory ginekologiczne. Ponad 13 500 kobiet umiera co roku na nowotwory kobiece, z czego około połowa na nowotwory ginekologiczne.
Skąd się biorą nowotwory ginekologiczne
Przyczyną każdej choroby nowotworowej jest zainicjowanie procesu namnażania się nieprawidłowych komórek, mających zdolność do szybszego dzielenia się i powstawania nowych oraz tworzenia sieci dodatkowych naczyń krwionośnych dostarczających substancje odżywcze dla komórek guza – mówi dr n. med. Magdalena Bizoń – ginekolog onkolog. Każda komórka nowotworowa ma budowę histologiczną charakterystyczną dla danego narządu, a pierwotne ognisko choroby zwykle jest ulokowane w tym narządzie, z którego wywodzi się choroba. Jeżeli rozpoznano raka trzonu macicy oznacza to, że do nieprawidłowego podziału komórek doszło w obrębie błony śluzowej jamy macicy. Rak jajnika rozwija się w jajniku lub niekiedy ma swój początek w jajowodzie. Rak szyjki macicy może pochodzić nie tylko z zewnętrznej części szyjki macicy, ale także z kanału szyjki macicy prowadzącego do jamy macicy. Najbardziej zagadkowy zawsze bywa rak pochwy, gdzie zmiany zlokalizowane w pochwie mogą być chorobą pierwotną lub mogą być miejscem przerzutu innej choroby nowotworowej.
Objawy alarmowe choroby nowotworowej
Zależą one od narządu, w którym pierwotnie pojawiła się choroba. Niestety zwykle w praktyce objawy obecne są dopiero w przypadku powiększania się guza. Bardzo często we wczesnych stadiach choroby nowotworowej nie ma jeszcze żadnych objawów, stąd tak ważna jest profilaktyka i coroczna wizyta u ginekologa. Z drugiej strony warto znać kilka objawów alarmowych, kiedy już nie można zwlekać tylko czym prędzej udać się na konsultację ginekologiczną. Są to: każde krwawienia po menopauzie, nieprawidłowe krwawienia w okresie okołomenopauzalnym, co może sugerować raka trzonu macicy. Wszelkie objawy ze strony przewodu pokarmowego jak wzdęcia, powiększenie obwodu brzucha, uczucie odbijania, uczucie sytości po zjedzeniu niewielkiego posiłku mogą być alarmujące w przypadku raka jajnika.
Profilaktyka raka szyjki macicy
Powinna zmniejszyć liczbę zachorowań na ten nowotwór, ale niestety dalej obserwujemy pacjentki zgłaszające się z obfitym krwawieniem z dróg rodnych, cuchnącymi upławami czy wodonerczem, czyli objawami alarmującymi raka szyjki macicy. Każdy guz sromu oraz pochwy i mogące towarzyszyć mu krwawienia również powinny być skonsultowane przez ginekologa. Jak możemy sobie pomóc, aby ograniczyć ryzyko zachorowania na nowotwór? – Profilaktyka pierwotna to przeciwdziałanie wystąpienia choroby nowotworowej - wyjaśnia dr Magdalena Bizoń. Taką możliwość mamy w przypadku raka szyjki macicy dzięki szczepieniom przeciwko wirusowi HPV. Natomiast profilaktyka wtórna polega na przeciwstawianiu się chorobie poprzez badania przesiewowe i wczesne wykrycie zmian również przednowotworowych. Przykładem tego typu działań jest cytologia szyjki macicy, ale również coroczne wykonywanie badania ultrasonograficznego przezpochwowego pozwala na rozpoznanie zmian już we wczesnym ich etapie.
Szczepienia przeciwko wirusowi HPV
W Polsce w 2023 roku wystartował program powszechnych i darmowych szczepień przeciwko wirusowi HPV wśród dzieci. Jaka jest rola wirusa w kontekście ryzyka zachorowania na nowotwory ginekologiczne? – odpowiada pani doktor Bizoń. Wirus Human Papillomavirus (HPV), czyli wirus brodawczaka ludzkiego to najczęstszy czynnik ryzyka zachorowania na raka szyjki macicy. Aż w 95 proc. to właśnie ten czynnik inicjuje proces nowotworzenia w szyjce macicy. Obecnie wyróżniamy już ponad 200 typów wirusa, na które niestety leczenia nie ma, ale badania kliniczne pokazują, że szczepienia przeciwko wirusom HPV zmniejszają ryzyko zachorowania na raka szyjki macicy. Na przestrzeni lat okazało się, że wprowadzenie szczepień przeciwko temu wirusowi w populacji australijskiej praktycznie całkowicie wyeliminowało problem raka szyjki macicy w tej populacji. Co ciekawe, badania naukowe pokazują, że szczepienie podane pacjentkom z już rozpoznaną dysplazją szyjki macicy redukuje ryzyko dalszego rozwoju dysplazji w kierunku raka.
Mamy możliwość od 2023 roku refundowanych szczepień przeciwko HPV dla dzieci przed rozpoczęciem inicjacji seksualnej (w wieku od 9 do 14 lat), czyli w najlepszym okresie kiedy jeszcze nie doszło do możliwego kontaktu z wirusem HPV. Pamiętajmy jednak o tym, że w każdym okresie szczepienie to jest istotne i zmniejsza ryzyko zachorowania na raka szyjki macicy.
Opr. Wiesława Kusztal
Fot. archiwum
Napisz komentarz
Komentarze